Loading...
Rediscovering psychiatry beyond disorder: Through open dialogue
Artz,C.A.G.
Artz,C.A.G.
Abstract
Mental health care (MHC) is on the brink of a fundamental transformation towards recovery-oriented, person-centered network care, aimed at better aligning with the needs of clients. While concepts like recovery and self-direction are widely embraced, their practical application proves complex. This dissertation explores the how of this transformation within specialized MHC services, based on experiences with an Open Dialogue (OD) approach. OD is a relational, holistic care approach that gives concrete expression to this shift. Developed in close collaboration with Dutch mental health organizations, this dissertation seeks to better understand how specialized MHC could transform into recovery-oriented, person-centered network care, by gaining deeper insights into the experiences of MHC professionals and clients with the introduction of the OD approach within Dutch specialized MHC. The main insights, placed in the broader context of this transformation, are described through three thematic reflections. The first reflection emphasizes that transformation entails more than adopting new methods. It requires making the underlying paradigm explicit: a fundamentally different view on psychological suffering, recovery, and professional roles. This depth is often underestimated. Many professionals struggled to convey the essence of OD, partly because its core is rooted in experiential knowledge that is difficult to articulate in words. Additionally, the use of divergent terminologies and conceptual frameworks may create confusion. The research highlights the importance of a clear and coherent narrative underpinning transformative practices such as OD, where the sequencing of communication matters: beginning with the philosophy, then addressing attitudes and skills, and only afterward focusing on organizational aspects. Visual tools, such as visual speaking prompts, may help support this process. The second reflection explores what happens when a new paradigm is put into practice. MHC professionals described the transformation as a profound shift in how they think, act, and relate to clients. Teams gradually develop shared, tacit knowledge that is difficult to transfer to colleagues outside the process. Concrete tensions and dilemmas also emerge, for example, between respecting client autonomy and upholding professional responsibility. This calls for an interpersonal approach where ethical judgment and contextual sensitivity are central. This phase also requires attention to the emotional discomfort professionals may experience, as it confronts them with uncertainty and the relinquishing of familiar roles. A safe and supportive environment is essential to navigate these tensions. The third reflection centers on the voices of clients themselves. They report feeling seen and heard when approached as human beings rather than diagnoses. What appears to foster recovery is not so much the provision of solutions, but rather the creation of space for self-determination, human connection, and reciprocal collaboration. Network meetings, held without fixed agendas and facilitated by two professionals, often including peer workers, are appreciated for the openness and equality they foster. At the same time, not every client feels comfortable with this form of care, underscoring the need for flexibility and tailored approaches. Just as a compass not only indicates direction but also demands the willingness to explore unknown terrain, the transformation of MHC requires more than new guidelines. It calls for a profound shift in thinking, feeling, and acting, grounded in human connection and shared responsibility. ___ De geestelijke gezondheidszorg (ggz) staat aan de vooravond van een fundamentele verandering naar herstelondersteunende, persoonsgerichte netwerkzorg om beter aan te kunnen sluiten bij de behoeften van cliënten. Hoewel begrippen als herstel en eigen regie breed worden omarmd, blijkt de praktische uitvoering ervan complex. Dit proefschrift richt zich op de 'hoe'-vraag van deze transformatie binnen de specialistische ggz, aan de hand van ervaringen met een Open Dialogue (OD) benadering. OD is een relationele, holistische benadering die deze transformatie concreet vormgeeft. Het proefschrift is tot stand gekomen in samenwerking met Nederlandse ggz-organisaties en heeft als doel beter te begrijpen hoe gespecialiseerde ggz zou kunnen transformeren naar herstelgerichte, persoonsgerichte netwerkzorg, door middel van diepere inzichten in de ervaringen van zorgprofessionals en cliënten met de introductie van de OD aanpak binnen de Nederlandse specialistische ggz. De belangrijkste inzichten uit dit proefschrift, geplaatst in de bredere context van deze transformatie, worden samengevat aan de hand van drie thematische reflecties. De eerste reflectie benadrukt dat de transformatie dieper gaat dan het aanleren van nieuwe werkwijzen. De verschuiving vraagt om het expliciet maken van het onderliggende paradigma: een fundamenteel andere kijk op psychisch lijden, herstel en professionele rollen. Die diepgang wordt vaak onderschat. Veel professionals worstelden met het overbrengen van de OD-benadering, mede omdat de kern ervan sterk geworteld is in ervaringskennis en niet gemakkelijk in taal te vatten is. Daarnaast leidt het gebruik van verschillende terminologieën en perspectieven tot verwarring. Het onderzoek onderstreept het belang van een helder en samenhangend narratief achter transformatieve praktijken als OD, waarbij de volgorde van communicatie van belang is: eerst de filosofie, dan houding en vaardigheden, en pas daarna de organisatie. Visuele hulpmiddelen, zoals een praatplaat, zouden hierbij kunnen helpen. De tweede reflectie gaat in op de fase waarin een nieuw paradigma in de praktijk wordt gebracht. Zorgprofessionals beschreven de transformatie als een fundamentele verschuiving in hoe zij denken, handelen en zich verhouden tot cliënten. Teams ontwikkelen gaandeweg gedeelde, impliciete kennis die moeilijk overdraagbaar is aan collega’s buiten het proces. Daarnaast ontstaan concrete spanningen en dilemma’s, bijvoorbeeld tussen de autonomie van de cliënt en de ervaren verantwoordelijkheid van professionals. Dit vraagt om een interpersoonlijke benadering waarin ethische afwegingen en context leidend zijn. Ook vraagt deze fase aandacht voor het emotioneel ongemak dat professionals kunnen ervaren in deze fase van verandering; het confronteert hen met onzekerheid en het loslaten van vertrouwde rollen. Een veilige, ondersteunende omgeving is nodig om met deze spanningen om te kunnen gaan. De derde reflectie zoomt in op de ervaringen van cliënten zelf. Zij geven aan zich gezien en gehoord te voelen wanneer zij als mens worden benaderd, en niet als diagnose. Wat hun herstel bevordert, blijkt niet zozeer het aanreiken van oplossingen te zijn, maar voornamelijk het bieden van ruimte voor zelfbeschikking, menselijke verbondenheid en samenwerking op basis van wederkerigheid. Netwerkgesprekken, waarin geen vaste agenda geldt en ook ervaringsdeskundigen betrokken zijn, worden gewaardeerd vanwege de gelijkwaardigheid en openheid die ze creëren. Tegelijkertijd blijkt dat niet elke cliënt zich prettig voelt bij deze vorm van zorg, wat pleit voor maatwerk. Zoals een kompas niet alleen richting geeft, maar ook de bereidheid vraagt om onbekend terrein te betreden, zo vraagt de transformatie van de ggz om meer dan nieuwe richtlijnen. Ze vergt een diepgaande verschuiving in denken, voelen en handelen, geworteld in menselijke verbinding en gedeelde verantwoordelijkheid.
Description
Date
2025-09-05
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
JUD!DITH
Files
Research Projects
Organizational Units
Journal Issue
Keywords
Citation
Artz, C A G 2025, 'Rediscovering psychiatry beyond disorder : Through open dialogue', Doctor of Philosophy, Roosendaal. https://doi.org/10.26116/tsb.25308764
License
info:eu-repo/semantics/openAccess