Bevrijd van taal alleen: de wisselwerking tussen poëzie en beeldend werk in het oevre van Chris van Geel (1917-1974)
van Dillen,Renske Liesbeth
van Dillen,Renske Liesbeth
Abstract
Een dichter die geen keuzes maken wil, met een bescheiden rijtje bundels tot gevolg. Een kunstenaar die het grote doek verruilt voor klein formaat en zo vrijwel onopgemerkt blijft. Maar ook een oeuvre dat bestaat uit een veelvoud van wat gepubliceerd is aan gedichten, honderden variaties rijk. Duizenden miniatuurwerkjes, varianten op een beperkt aantal thema’s: beesten, vogels, interieuren, ‘dikdoeners’, readymades waarmee de kunstenaar ageert tegen dikdoenerij en tegelijkertijd zijn liefde voor toeval, humor en het onooglijke toont. Een kunstenaar, een dichter, die het werk gebruikt om met elk nieuw werk een herziene blik op de werkelijkheid te geven. Het is het oeuvre van kunstenaar-dichter Chris J. van Geel (1917-1974), die met zijn poëzie aanzienlijk meer aandacht en erkenning verwierf dan met zijn intrigerende beeldend werk. Dat het zo marginaal gebleven is, ongezien, ongepubliceerd en slechts op een enkele tentoonstelling getoond, is geen toeval. Van Geel was een kunstenaar zoals er velen zijn geweest: het zijn de verzamelaars, de twijfelaars, de detaillisten, de outsiders. Van Geel noemde zichzelf surrealist, het was een jas die hem als gegoten zat, maar voor de buitenwacht was dat vaak niet zo duidelijk. Zijn ‘verborgen surrealisme’, zoals hij het zelf typeerde, vormt paradoxaal genoeg de meest concrete ingang tot de introductie van Van Geels oeuvre. Het is een ingang die alleen betreden kan worden wanneer poëzie en beeldende kunst in samenhang benaderd worden, niet als een stroming die alles wat vooraf ging overboord gooit, maar als leidraad voor een vernieuwende beweging vanuit de zelfgekozen achterhoede: een arrière-gardist in plaats van een avant-gardist. Een kunstenaar die in de voetsporen van de vroege surrealisten voortdurend de verbinding tussen poëzie en beeldende kunst zocht. In dit boek wordt gezocht naar een manier om de poëzie en het beeldend werk in samenhang te ‘lezen’, niet zozeer op het niveau van thematiek, maar veel meer op het niveau van het proces. Hoe beïnvloedden de beide kunstvormen elkaar en wat betekent dat voor de erkenning van het beeldend werk, dat vaak afgedaan is als ‘de lichte kant’? Door een intermediaal perspectief in te nemen wordt duidelijk hoe verweven de verschillende media waarvan Van Geel zich bediende zijn en hoe dit kan leiden tot een ander begrip van zowel poëzie als beeldend werk. Aan de hand van drie grote vensters wordt de lezer meegenomen in een intermediale analyse waarbij literatuur- en kunsttheorie een verbindend kader vormen. Aan de hand van deze drie, Van Geels geënsceneerde outsiderschap, het surrealisme en de arrière-garde wordt het oeuvre beschouwd als samenhangend geheel. Het boek beoogt het beeldend werk in samenhang met de poëzie te ontsluiten en toegankelijk te maken voor een breed publiek. ___ A poet unwilling to make choices, resulting in a modest string of collections. An artist who exchanges the large canvas for small format and thus remains virtually unnoticed. But also an oeuvre consisting of a multitude of what has been published as poems, hundreds of variations rich. Thousands of miniature works, variants on a limited number of themes: animals, birds, interiors, "fat doers", readymades with which the artist agitates against boasting while showing his love for coincidence, humour and the insignificantly. An artist, a poet, who uses work to give a revised view of reality with each new work he makes. It is the oeuvre of artist-poet Chris J. van Geel (1917-1974), who gained considerably more attention and recognition with his poetry than with his intriguing visual work. That it has remained so marginal, unseen, unpublished and only shown at a single exhibition is no coincidence. Van Geel was an artist as there have been many: they are the collectors, the doubters, the detailers, the outsiders. Van Geel called himself a surrealist, it fitted him like a glove, but to the outside observer this was often not so obvious. His 'hidden surrealism', as he himself typified it, paradoxically constitutes the most concrete entrance to the introduction of Van Geel's oeuvre. It is an entrance that can only be entered when poetry and visual art are approached in cohorence, not as a movement that jettisons everything that came before, but as a guide to an innovative movement from the self-styled rearguard: an arrière-gardist rather than an avant-gardist. An artist who, following in the footsteps of the early surrealists, constantly sought the connection between poetry and visual art. This book searches for a way to 'read' poetry and visual work in context, not so much at the level of theme, but much more at the level of process. How did the two art forms influence each other and what does that mean for the recognition of Van Geel's visual work, which has often been called 'the light side'? By taking an intermedial perspective, it becomes clear how intertwined the different media Van Geel used are and how this can lead to a different understanding of both poetry and visual work. Using three major frames, the reader is taken through an intermedial analysis in which literary and art theory form a connecting framework. Using these three, Van Geel's staged outsidership, surrealism and arrière-garde, the oeuvre is considered as a coherent whole. The book aims to open up the visual work in coherence with the poetry and make it accessible to a wide audience.
Description
Date
2025
Journal Title
Journal ISSN
Volume Title
Publisher
Research Projects
Organizational Units
Journal Issue
Keywords
Citation
van Dillen, R L 2025, 'Bevrijd van taal alleen : de wisselwerking tussen poëzie en beeldend werk in het oevre van Chris van Geel (1917-1974)', Doctor of Philosophy, Tilburg University. https://doi.org/10.26116/tshd.58971093
License
info:eu-repo/semantics/openAccess